350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri
İşletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinden, tamamladıkları kısımlar için düzenlenen hakediş bedellerinin izlendiği hesaplardır. Bu hesaplar "170-178" hesaplara paralel olarak düzenlenir.
İşleyişi:
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleriyle ilgili olarak düzenlenen ve işveren tarafından onaylanan hakediş bedelleri bu hesaplara ALACAK olarak yazılır. İşin geçici kabul yapıldığında, bu hesaplardaki hakediş bedelleri, ilgili satış hesaplarının ALACAĞI karşılığında bu hesaplara BORÇ kaydedilir.
Yazarın Açıklaması:
Bu hesaplar PASİF karakterlidir.
Hesaplar sadece yıllara yaygın inşaat işi olan firmalar tarafından, yıllara yaygın inşaat işleri ile ilgili olarak kullanılır.
Hesapların çalışma şekli 600 hesap ile aynıdır. Tek fark, yıllara yaygın inşaat ve onarım hakediş bedelleri karşılığı kesilen faturalardaki KDV'siz tutarların 350-358 hesaplardan birine kaydedilmesi gerekliliğidir.
350, 351, 352, 353, 354, 355, 355, 356, 357, 358 kodlu bu hesaplar 2 sıra nolu tebliğ ile açılmış olup aşağıda görüldüğü gibi hepsinin ismi aynıdır.
(*1)Bu grup ve açıklamaları 2 sıra nolu tebliğ ile eklenmiştir.
(*2)Bu hesaplar ve açıklamaları 2 sıra nolu tebliğ ile eklenmiştir.
350-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
351-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
352-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
353-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
354-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
355-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
356-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
357-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
358-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile iştigal eden bir firmanın;
İlk taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 350 kodlu hesaba,
İkinci taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 351 kodlu hesaba,
Üçüncü taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 352 kodlu hesaba,
Dördüncü taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 353 kodlu hesaba,
Beşinci taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 354 kodlu hesaba,
Altıncı taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 355 kodlu hesaba,
Yedinci taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 356 kodlu hesaba,
Sekizinci taahhüdünün biten kısımları için aldığı hakediş bedelleri 357 kodlu hesaba,
kaydedilecektir. Dokuzuncu ve müteakip taahhütlerin biten kısımları karşılığı aldığı hakediş bedelleri ise 358 kodlu hesap altında açılacak tali hesaplara kaydedilecektir.
358-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ
01-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri
02-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri
03-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri
04-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri
.........
Pek tabii, çok sayıda yıllara yaygın inşaat taahhüt işi ile uğraşan firmalar 350-357 kodlu defter-i kebir hesapları altında da aynen 358 hesap altında açıldığı gibi tali hesaplar açabilirler. Ayrıca 350-358 kodlu defter-i kebir hesaplarının altında açılan bu tali hesaplar altında, ihtiyaç ölçüsünde yardımcı hesaplar açmak mümkündür.
ÖNEMLİ NOT:
170-178 numaralı hesaplardan biri, bir yıllara yaygın inşaat işi için kullanılmaya başlandı ise, 350-358 hesaplardan paraleli olan o iş için kullanılır. Başka bir işle ilgili bu hesaplar artık kullanılmaz.
Örnek:
Ata İnşaat Ltd.Şti.'nin elinde üç adet yıllara yaygın inşaat işi vardır. Bu işlerin isimleri sırası ile "A Şantiyesi", "B Şantiyesi" ve "C Şantiyesi" dir. Buna göre;
"A Şantiyesi" için 170 ve 350 hesaplar kullanılacak,
"B Şantiyesi" için 171 ve 351 hesaplar kullanılacak,
"C Şantiyesi" için 172 ve 352 hesaplar kullanılacak,
170-YIL.YAY.İNŞ.VE ONA.MAL. 350-YIL.YAY.İNŞ.VE ONA.HAK.BED.
01-"A Şantiyesi" Maliyetleri 01-"A Şantiyesi" Hakediş Bedelleri
171-YIL.YAY.İNŞ.VE ONA.MAL. 351-YIL.YAY.İNŞ.VE ONA.HAK.BED.
01-"B Şantiyesi" Maliyetleri 01-"B Şantiyesi" Hakediş Bedelleri
172-YIL.YAY.İNŞ.VE ONA.MAL. 352-YIL.YAY.İNŞ.VE ONA.HAK.BED.
01-"C Şantiyesi" Maliyetleri 01-"C Şantiyesi" Hakediş Bedelleri
Esasen, hesabın çalışma şekline, 170-178 hesaplar açıklamalarının altındaki "AYRINTILI ÖRNEK" başlıklı bölümde yer verilmiştir. Burada sadece özet bilgiler verilecektir.
İnşaat firmasının, normal bir yap-sat işi ile iştigal ettiğini ve inşa ettiği bir apartmanın bir dairesini sattığını farzedelim. Bu takdirde firmanın keseceği faturadaki KDV'siz tutar 600 hesaba ALACAK, KDV 391 hesaba ALACAK, fatura tutarı nakit alınmışsa 100 hesaba BORÇ kaydı yapılacaktır.
MUHASEBE FİŞİ
Hesap Kodu Hesap Adı Açıklama Borç Alacak
100 KASA XXXXX­
100 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
391 HESAPLANAN KDV XXXXX­
391 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
600 YURTİÇİ SATIŞLAR XXXXX­
600 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
Tabii, 600 hesaba kaydedilen satış hasılat rakamı ile örneğimizdeki dairenin 152 hesaptan 620 hesaba virmanlanan maliyet tutarı, hesap dönemi sonunda kar veya zararın oluşmasında etkili olacaktır.
Halbuki, yıllara yaygın inşaat işlerinde, iş bitene kadar, işle ilgili gelirler ve giderler kar/zarar hesaplamalarına dahil edilmezler. İş hangi hesap dönemi içinde bitti ise o hesap dönemi sonunda kar/zarar hesaplamalarına dahil edilirler.
İşte bu yüzden, yıllara yaygın inşaat işleri ile ilgili hesaplar diğer hesaplardan ayrılmış ve 170-178, 350-358 gibi hesaplar yürürlüğe girmiştir.
Yukardaki örnekte, inşaat firmasının kestiği fatura bir yıllara yaygın inşaat işi ile ilgili hakediş bedeli olsaydı, bu takdirde 600 hesabın yerini 350 hesap alacaktı. Farklı olarak, mer'i mevzuat gereği, hakediş bedelinden kesilen stopajlar 193 hesaba BORÇ kaydedilecektir.
Hesap Kodu Hesap Adı Açıklama Borç Alacak
100 KASA XXXXX­
100 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
193 PEŞİN ÖD.VERGİLER VE FON XXXXX­
193 10 Yıl.Yay.İnş.Stopajları (Fiş Açıklaması) XXXXX­
193 11 Yıl.Yay.İnş.Fon Tev. (Fiş Açıklaması) XXXXX­
350 YIL.YAY.VE ONA.HAKEDİŞ BEDELLERİ XXXXX­
350 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
391 HESAPLANAN KDV XXXXX­
391 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
Yıllara yaygın inşaat işi bitene kadar, yapılan işler karşılığında tahsil edilen hakediş bedelleri 350-358 hesaplarda
birikecek, sonunda iş bitince son fatura kesilerek yine bu hesaba ALACAK kaydedilecektir.
Yıllara yaygın inşaat işinin bitimi ne zamandır? Tebliğin bu hesapla ilgili "İşleyişi" başlıklı bölümünde işin ne zaman bittiğinin tarifi yapılmıştır. Tebliğe göre işin bitimi "Geçici Kabülün Yapıldığı Tarih" tir. Geçici kabul yapıldığında, 350-358 hesaplara bakiyesi kadar BORÇ, 600 hesaba ALACAK kaydı yapılacaktır.
MUHASEBE FİŞİ
Hesap Kodu Hesap Adı Açıklama Borç Alacak
350 YIL.YAY.VE ONA.HAKEDİŞ BEDELLERİ XXXXX­
350 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
600 YURTİÇİ SATIŞLAR XXXXX­
600 01 (Yardımcı Hesaplar) (Fiş Açıklaması) XXXXX­
B u suretle 350 hesap bakiyesi sıfırlanmış olacaktır.
Uygulamada en çok 350-358 numaralı hesapların cari hesap olduğu şeklindeki bir yanlış anlama ile karşılaşılmaktadır. 350-358 hesapların cari hesap olmadığını, 600 hesap gibi çalıştığını bir kere tekrarlamakta fayda görmekteyim.
orka muhasebe programından
|