Bu uygulamada yer alan maliyet hesap gruplarının her biri defte­ri kebir hesabı düzeyinde GİDER, YANSITMA, FARK hesapları olarak bölümlendirilmiştir.
GİDER HESAPLARI
Dönem içinde yapılan ve tahakkuk ettirilen giderlerin izlendiği ve borcuna kaydedildiği hesaplardır.
Gider hesapları ile ilgili muhasebe fişlerine gider yerleri ve gider çeşitlerine ait numaraların da yazılması gerekmektedir.
GİDER YANSITMA HESAPLARI
Fiili maliyetlerin uygulandığı durumda, gider hesaplarında topla­nan giderlerin tümünün, önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin kullanılması durumunda ise, bunlara göre saptanan giderlerin ilgili hesaplara yansıtılmasında kullanılan hesaplardır.
FARK HESAPLARI
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulanması halinde fiili giderler ile önceden saptanmış giderler arasındaki farkların kay­dedildiği hesaplardır. Fark hesapları borç veya alacak bakiyesi vere­bilirler. Fiili maliyet sisteminin uygulanması durumunda yansıtma he­sapları tutarı fiili giderler tutarı kadar olacağından fark hesapları söz konusu olmamaktadır.
­
70 MALİYETİ MUHASEBESİ BAĞLANTI HESAPLARI
Bu grupta yer alan hesaplar genel muhasebe ile maliyet muhasebesinin birbirinden ayrı olarak yürütülmesinin istenmesi durumunda, genel muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıların kurulmasını sağlamak amacıyla kullanılır.
700 MALİYET MUHASEBESİ BAĞLANTI HESABI
Genel Muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıyı sağlayan ve genel muhasebe tarafından tutulan hesaptır. Maliyet muhasebesinin genel muhasebeden ayrı izlendiği durumlarda maliyetlerle ilgili giderler genel muhasebe tarafından bu hesaba borç kaydedilir.
Maliyetle ilgili tüm giderler tahakkuk ettikçe hu hesaba borç, ilgili aktif ve pasif hesaplara alacak kaydedilir. Maliyet dönemleri sonunda maliyet muhasebesi tarafından genel muhasebeye bildirilen veriler bu hesabın alacağına, ilgili hesapların borcuna kaydedilir.
701 MALİYET MUHASEBESİ YANSITMA HESABI
Genel Muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıyı sağlayan ve maliyet muhasebesi tarafından tutulan ve "700- Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı"nın borcuna kaydedilen giderlerin, maliyet muhasebesince ilgili hesaplara aktarılmasını sağlayan hesaptır.
Genel muhasebede "700- Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı"nın borcuna kaydedilen giderler genel muhasebeden gelen belgeler doğrultusunda maliyet muhasebesinde bu hesabın alacağına, fonksiyonel gider hesaplarının borcuna kaydedilir. Maliyet muhasebesinden genel muhasebeye aktarılan tutarlar ise bu hesabın borcuna, ilgili fonksiyonel gider yansıtma hesaplarının alacağına kaydedilir.
Örneğin ambardan çekildiğinde genel muhasebede yapılacak kayıt
Esas üretim yerlerinde harcanan, mamulün bünyesine girerek onun esas unsurunu teşkil eden ve mamulün maliyetine doğrudan doğruya yüklenebilen maddeler 710. DİREKT İLK MADDE VE MAL­ZEME GİDERLERİ hesabında izlenir. Üretimde kullanılmayan ve doğ­rudan doğruya satılan ilk madde ve malzemelerin maliyeti bu hesap­ta izlenmez.
Dönem içinde üretimde kullanılmak üzere ambardan çekilen di­rekt maddeler bu hesabın borcuna, 150. İLK MADDE VE MALZEME hesabının alacağına kaydedilir. Eş zamanlı kayıt sistemini uygulayan işletmeler giderlerin tahakkuku ile ilgili fişlerde gider yerlerinin ve gi­der çeşitlerinin kodlarını yazacaklardır.
Hesapla ilgili düzeltmeler hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 711. DİREKT İLK MADDE VE MALZEME YANSIT­MA HESABI ile karşılaştırılarak kapatılır.
Üretimi tamamlananların maliyeti 151 İlk Madde Ve Malzeme hesabından 152 Yarı Mamul –Üretim hesabına , satılan mamullerin maliyeti de 152 Mamuller hesabından 620 Satılan Mamul Maliyeti hesabına devredilecektir.
712 DİREK İLK MADDE VE MALZEME FİYAT FARKI
Önceden saptanmış maliyet hesaplama yöntemlerinin uygulandığı durumlarda fiili direkt ilk madde ve malzeme giderleri ile önceden saptanmış ve maliyetlere yüklenmiş, direkt ilk madde ve malzeme giderleri arasındaki olumlu veya olumsuz fiyat farklarının izlendiği hesaptır. Olumsuz fiyat farkları bu hesabın borcuna, olumlu fiyat farkları ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyet hesaplarına aktarılarak kapatılır.
713 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME MİKTAR FARKI
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda fiili direkt ilk madde ve malzeme giderleri ile önceden saptanmış direkt ilk madde ve malzeme giderleri arasındaki olumlu veya olumsuz miktar farklarının kaydedildiği hesaptır. Olumsuz miktar farkları hesabın borcuna, olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonunda hu hesap ilgili stok ve satış maliyet hesaplarına aktarılarak kapatılır.
720DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
Esas üretim yerlerinde harcanan ve mamulün bünyesine giren işçi­lik giderleri 720. DİREKT İŞÇİLİK GIDERLERİ hesabında izlenir. Bu işçilik giderleri, hangi mamule nerede ve ne kadar harcandığı tespit edilebilen giderlerdir. Üretimde kullanılmayan ve doğrudan doğruya mamule yüklenemeyen işçilik giderleri bu hesapta izlenmez.
Dönem içinde üretimde kullanılmak üzere harcanan işçilikler bu hesabın borcuna, ilgili Aktif ve Pasif hesapların alacağına kaydedilir. Eş zamanlı kayıt sistemini uygulayan işletmeler giderlerin tahakkuku ile ilgili fişlerde gider yerlerinin ve gider çeşitlerinin kodlarını yaza­caklardır.
Hesapla ilgili düzeltmeler hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 721. DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSlTMA HE­SABI ile karşılaştırılarak kapatılır.
Örnek olarak işçilik giderleri meydana geldiğinde;
Üretimi tamamlananların maliyeti 151 İlk Madde Ve Malzeme hesabından 152 Yarı Mamul –Üretim hesabına , satılan mamullerin maliyeti de 152 Mamuller hesabından 620 Satılan Mamul Maliyeti hesabına devredilecektir.
722 DİREKT İŞÇİLİK ÜCRET FARKLARI
Önceden saptanmış maliyet hesaplama yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, fiili direkt işçilik giderleri ile önceden saptanmış ve maliyetlere yüklenmiş direkt işçilik giderleri arasındaki olumlu veya olumsuz ücret farklarının izlendiği hesaptır.
Olumsuz ücret farkları bu hesabın borcuna, olumlu ücret farkları ise alacağına kaydedilir. Bu hesap dönem sonlarında ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.
723 DİREKT İŞÇİLİK SÜRE FARKLARI
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda fiili giderler ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz süre (zaman) farklarının kaydedildiği hesaptır.
Olumsuz süre farkları bu hesabın borcuna olumlu süre farkları ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
İşletmenin üretim ve üretime bağlı hizmetleri için yapılan direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik giderleri dışında kalan giderler 730 GENEL ÜRETİM GİDERLERI hesabında izlenir. Mamule veya hizmete doğrudan doğruya yüklenemeyen, hangi mamule veya hangi hizmete nerede ne kadar harcandığı tespit edilemeyen veya tespiti ekonomik olmayan giderlerdir. Bunlar genellikle dağıtım yolu ile mamul veya hizmet maliyetine yüklenirler.
Tahakkuk eden giderler bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kaydedilir. Maliyet dönemleri sonlarında 731 . GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI ile karşılaştırılarak kapatılırlar.
Üretimi tamamlananların maliyeti 151 İlk Madde Ve Malzeme hesabından 152 Yarı Mamul –Üretim hesabına , satılan mamullerin maliyeti de 152 Mamuller hesabından 620 Satılan Mamul Maliyeti hesabına devredilecektir.
150 İLK MADDE VE MALZEME STOKLARI
Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi am­balaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesap 150. İLK MADDE VE MALZEME hesabıdır.
Satınalındıklarında veya işletme tarafından üretildiklerinde satın­alma veya maloluş değerleri üzerinden bu hesabın borcuna, üretime verildiklerinde, tüketildiklerinde, satıldıklarında veya devredildik­lerinde maliyet değeri veya satış fiyatı ile bu hesabın alacağına kay­dedilirler.
İlk madde ve malzemeler grubuna dahil stokları takip edebilmek için bu hesabın temsil ettiği stok çeşitleri ile ilgili birer alt hesap açılır. İlk maddeler mamulün üretiminde kullanılan onun bünyesine gi­ren, mamulün esas unsurunu ve önemli bir kısmını oluşturan değer­lerdir.
Yardımcı malzemeler üretiminde kullanılan mamulün bünyesine giren fakat malulün esas unsurunu ve önemli bir kısmını oluştur­mayan değerlerdir.
İşletme malzemeleri üretimin gerçekleşmesinde kullanılan, fakat mamulün bünyesine girmeyen değerlerdir.
Ambalaj malzemeleri mamulün tüketiciye ulaştırılmasında ve su­nulmasında kullanılan değerlerdir.
Üretim hesabı mamul hale gelmemiş, ancak, direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden pay almış üre­tim aşamasındaki ürünlerin maliyeti 151.YARIMAMULLER-ÜRETİM hesabında izlenir.
151 YARI MAMULLER
Maliyet dönemi sonunda direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri tutarı kadar bu hesap borçlandırılır. İI­gili üretim maliyetleri yansıt­ma hesapları 710, 720 ve 730 kodlu hesaplar kadar alacaklandırılır. Üretimi tamamlananların maliyeti kadar da bu hesap alacaklandırılarak ilgili mamul stok hesapları borçlandı­rılır.
Üretimi tamamlanan ve satışa hazır hale gelen değerler 152 MAMUL­LER hesabında izlenir.Üretimi tamamlanan mamullerin ambara alınması ile bu hesap borçlandırılır, 151.YARI MAMULLER-ÜRETİM hesabı alacaklandırılır. Mamullerin satılması veya herhangi bir nedenle ambardan çekilmesi durumunda bu hesap alacaklandırılır ve 620. SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabı borçlandırılır.
Mamullerin satışından sağlanan kar veya zarar 600. YURT İÇİ SATIŞLAR hesabı ile 620. SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabı­nın karşılaştırılmasıyla bulunur.Herhangi bir değişikliğe tabi tutmadan satmak amacı ile işlet­meye alınan ticari mallar ve benzeri kalemler 153. TİCARİ MALLAR hesabında izlenir.
732. Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları
Fiili üretim genel giderleri ile maliyetlere yüklenen önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz bütçe farklarının izlendiği hesaptır.
Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.
733. Genel Üretim Giderleri Verimlilik Farkları
Fiili üretim genel giderleri ile maliyetlere yüklenen önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz verimlilik farklarının izlendiği hesaptır.
Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.
734. Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları
Fiili üretim genel giderleri ile maliyetlere yüklenen önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz kapasite farklarının izlendiği hesaptır.
Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap ilgili stok ve satış maliyeti hesaplarına aktarılarak kapatılır.
740. Hizmet Üretim Maliyeti
Bu grup hizmet işletmeleri ile ilgilidir. Hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarda yer alan hesaplar kullanılmaz. Bu hesaplar yerine bu gruptaki hesaplar kullanılır. Hizmet işletmelerinin üretim maliyetlerinin izlenmesinde kullanılan hesaplar bu grupta yeralır.
Hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin fiili tutarları bu hesabın horcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap "741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma" hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış hizmet maliyetini oluşturan giderler, fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda "740- Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı"nın borcuna kaydedilen tutarları hu hesabın alacağı karşılığı "622- Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı"nın borcuna aktarılır. Dönem sonlarında bu hesap "740- Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.
742. Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları :
Hizmet üretim maliyetlerinin fiili tutarları ile önceden saptanmış hizmet üretim maliyeti arasındaki olumlu veya olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna, olumlu farklar hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında hu hesap "622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına" aktarılarak kapatılır.
750. Araştırma ve Geliştirme Giderleri :
Üretime devam olunan mamullerin maliyetlerini düşürmek, satışlarını arttırmak, bulunan yeni üretim çeşitlerinin işletmede kullanılmakta olan yöntem ve işlemlerini geliştirmek ya da yeni yöntem ve işlemler bulmak, üretimde kullanılan teçhizatın yenilerinin ve mevcutlarının geliştirilmesine ilişkin araştırmalar yapmak, satış ve pazarlama faaliyetlerini geliştirmek ve diğer bir deyişle ticari alana uygulanması için yapılan giderlerin kaydedildiği hesaptır.
Aktifleştirilmeyen araştırma ve geliştirme giderleri ile aktifleştirilmiş olanlardan bu döneme isabet eden itfa payları bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, "751- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.
751. Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı :
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış araştırma ve geliştirme giderleri fiili maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda "750- Araştırma Geliştirme Giderleri Hesabı"nın borcuna kaydedilen tutarlar bu hesabın alacağı karşılığı, sonuç hesaplarında "630- Araştırma ve Geliştirme Giderleri" veya ilgili aktif hesaplara borç kaydedilir. Bu hesap, dönem sonlarında "750- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı"yla kapatılır.
Yıl sonunda ise 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabında bulunan toplam giderleri 751 Ararştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma hesabı ile birlikte 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabı na devredilerek kapatılır.
Araştırma ve geliştirme fiili giderleri ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap "630- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı"na aktarılarak kapatılır.
760. Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri :
Mamulün stoklara verildiği ve hizmetin tamamlandığı andan itibaren bu mal ve hizmetlerin alıcılara teslimine kadar yapılan giderler bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, "761- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.
761. Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı :
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda önceden saptanmış pazarlama, satış ve dağıtım giderleri ile, fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda "760- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı"nın borcuna kaydedilen giderler bu hesabın alacağı karşılığı "631- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı"na devredilir.
Dönem sonlarında bu hesap, "760- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.
Yıl sonunda 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı gelir hesaplarından 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına 761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı kullanılarak kapatılır.
762. Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabı :
Pazarlama giderlerinin fiili tutarları ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.
Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap "631- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı"na aktarılarak kapatılır.
770. GENEL YÖNETİM GİDERLERİ :
Bir işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderleri bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, " 771- Araştırma ve geliştirme Giderleri Yan-sıtma Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.
771. Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı :
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış genel yönetim giderleri,
Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda "770- Genel Yönetim Giderleri Hesabı"nın borcuna kaydedilen giderleri hesabın alacağı karşılığı "632- Genel Yönetim Giderleri Hesabı"na borç kaydedilir. Bu hesap, dönem sonlarında "770- Genel Yönetim Giderleri Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.
Yıl sonunda 770 Genel Yönetim Giderleri hesabında toplanan tutarlar 630 Genel Yönetim Giderleri hesabına 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı kullanılarak kapatılır.
Fiili genel yönetim giderleri ile önceden saptanmış giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farklar bu hesaba alınır ve dönem sonlarında "632- Genel Yönetim Giderleri Hesabı"na aktarılarak kapatılır.
780. Finansman Giderleri Hesabı :
İşletme faaliyetlerinin aksamadan yürütülebilmesi amacıyla borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, kur farkları, komisyon ve benzeri giderler bu hesaba borç kaydedilir.
781. Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı :
Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış finansman giderleri ile fiili maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda "780- Finansman Giderleri Hesabı"nın borcuna kaydedilen giderler bu hesabın alacağı karşılığında sonuç hesaplarındaki "66- Finansman Giderleri" grubunun ilgili hesabına borç kaydedilir. İşletme bankadan aldığı kredi ödemesi yaparken ilgili döneme ait faizi ile birlikte ödeme yapmıştır.
Yıl sonunda 780 Finansman Giderleri hesabında toplanan tutarlar gelir hesaplarından 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri hesabına 781 Finansman Giderleri Yansıtma hesabı aracılığıyla aktarılarak kapatılır.
Finansman Giderlerinin fiili tutarları ile önceden saptanmış tutarları arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.
Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap "66- Finansman Giderleri" grubunun ilgili hesabına aktarılarak kapatılır.
SMMM Hüseyin Üst' ün Mevzuat Sitesi
>
Muhasebe Ve Vergi Mevzuatı
>
Muhasebe Yönetim Sistemi
>
Maliyet Muhasebesi
7/A MALİYET HESAPLARI
