Aramızda sözleşme olmayan ülkede çalışanların sigortalılığı
Soru: Yurt dışında çalışanlar için 01 Ekimden önce SSK ya Topluluk sigortası olarak yüzde 25 ödüyorduk. Bu sadece işçilerin emekliliklerine etki ediyordu. Ancak 01 Ekimden sonra yürürlüğe giren kanun ile bu oran yüzde 15,5 ( yüzde 3 kısa vadeli sigorta kolları primi + yüzde 12,5 genel sağlık sigortası primi) olarak değiştirildi. Bildiğiniz gibi, bu prim ile işçi sadece sağlıktan yararlanabilecekler. Emeklilikten yararlanamayacaklar. Benim sormak istediğim yurtdışında çalışanların emeklilik işlemleri nasıl olacak? İsteğe bağlı olarak mı prim yatırılmaları gerekiyor? Eğer böyleyse hangi kuruma yüzde kaç prim ödenmesi gerekiyor? İşçiler adına biz başvuru yapabiliyor muyuz?(Biz özel nitelikli "4120" işyeriyiz) Bu konuda yardımcı olursanız çok memnun oluruz.

Vural Aslan

Cevap: Yeni yasanın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren aramızda sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde üstlendiği işlerde çalıştırılmak üzere Türk işçisi götüren işvenler, işçilerin sigortalılığını topluluk sigortası ile sağlıyordu. Ancak, yeni yasanın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren, sorunuzda da belirttiğiniz gibi işveren bu işçiler için kısa vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına prim ödeyecek. Ve bu işçilerin hastalık, iş kazası ve meslek hastalığı ve analık halleri sigortalanmış olacak.

Bu işçilerden isteyenler, uzun vadeli sigorta kolları(malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) açısından sosyal güvenliği, isteğe bağlı sigorta ile sağlanacak. Yeni sistem de isteğe bağlı sigortalılık için aranan Türkiye’de ikamet şartı bu işçilerden aranmayacak. Bu işçiler isteğe bağlı sigorta kayıt olarak, uzun vadeli sigorta kolları olan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına prim ödeyerek emekli olabilecekler. İsteğe bağlı sigortalar prime esas kazancın alt sınırı(asgari ücret olup 2008 sonuna kadar 638.70 YTL dir) ile üst sınır(asgari ücretin 6.5 katı olup 2008 sonuna kadar 4.151.55 YTL dir) arasında belirleyeceği aylık kazanç tutarı üstünden yüzde 32 oranında prim ödüyor. Ancak; aramızda sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelere çalışmak için götürülmüş olan işçilerimizin genel sağlık sigortası primi işveren tarafından ödendiğinden, isteğe bağlı sigortaya malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına yüzde 20 oranında prim ödeyecekler. Örneğin; Sudanda çalışmak için görülen Ahmet bey isteğe bağlı sigortaya kayıt olarak prime esas kazancın alt sınırı üstünden prim ödemek istediğini varsaydığımızda, Ahmet 2008 sonuna kadar ayda 128 YTL prim ödeyecektir.(oysa diğer sigortalılar aylık 205 YTL ödüyor) katı olup, 2008 sonuna kadar 4.151.55 YTL dir).

Ülkemiz ile uluslar arası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamamış ülkelere, çalıştırılmak üzere götürülen işçilerin, sosyal güvenlik kurumuna başvurarak isteğe bağlı sigortasını nasıl başlatacağı eleştiri konusu olmaktadır. Ancak, isteğe bağlı sigorta bizzat başvuru yapılarak başlatılabildiği gibi, isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi posta yoluyla gönderilerek de sigorta başlatılabilmektedir. Bu işçilerimiz isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini doldurup imzaladıktan sonra, Türkiye’den bulunduğu ülkeye gittiğini ve o ülkede yaşadığını belgelendirmek amacıyla, pasaport suretini ekleyerek posta yoluyla gönderebilirler.
Ekrem SARISU-Posta