Bağ-Kur’lular da Artık Geçici İşgöremezlik Ödeneği Alabilir





Yazar:ŞevketTEZEL*

E-Yaklaşım / Kasım 2008 / Sayı: 191



1. Giriş:

Sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinde SGK’ca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama durumu olarak tanımlanan geçici işgöremezlik halinde bugüne kadar sadece SSK’lılara uygulanan geçici işgöremezlik ödeneği 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren Bağ-Kur’lulara da ödenmeye başlanacak.

2. Bağ-Kur’lular ve Geçici İşgöremezlik Ödeneği

İş kazası veya meslek hastalığı veya analık halinde nedeniyle iş göremezliğe uğrayan 4/b sigortalılarına (bugünün Bağ-Kur sigortalısı) her gün için geçici işgöremezlik ödeneği verilme uygulaması başladığını belirttik. Şimdi de bu hakkın kapsamını, miktarını ve alma şekil ve şartlarını belirtelim.

2.1.Analık Halinde Geçici İşgöremezlik Almaya Başlayacak 4/b’liler

Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;

Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olan,

Veya Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olan,

Veya Tarımsal faaliyette bulunan kadınların analıkları halinde doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi ödemeleri koşuluyla doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik hâlinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her gün, sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışılması hâlinde, sigortalının bu sürede çalışmamış olması şartı ile sigortalının isteği ve hekim raporu ile doğum öncesinde kullanılmayan sürenin beş haftaya, çoğul gebelik hâlinde yedi haftaya kadar olan kısmından doğum sonrasına ilave edilen her gün için geçici işgöremezlik ödeneğinden yararlanabilecekler.

Analık geçici işgöremezlik ödeneği için yatarak tedavi şartı aranmayacak.

2.1.1. Şirket Ortağı 4/B’liler Analık Halinde Geçici İşgöremezlik Alamayacak

4/b sigortalısı kapsamında bulunan kadınlardan sadece “Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortaklarının” analık hallerinde geçici işgöremezlik ödeneği verilmeyecek.

2.1.2. Analık Geçici İşgöremezliği Sadece Kadın Sigortalılara Var

Geçici iş göremezlik ödeneği, gerekli koşulları taşıması kaydıyla sadece sigortalı kadına verilebiliyor. Sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının geçici iş göremezlik ödeneği isteme hakkı bulunmuyor.

2.1.3. Erken Doğumda Geçici İşgöremezlik Ödeneği Eksik Kalacak

Doğum öncesi sekiz haftalık analık iznine ayrılan kadın işçinin erken doğum yapması durumunda kullanamadığı ücretli iznini doğum sonrası iznine aktaramayacak, buna bağlı olarak geçici işgöremezlik ödeneğini de eksik almış olacak.

2.1.4. Doğum Nedeniyle Geçici İşgöremezlik Ödeneğinde Gariplik

İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde, verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde prime esas günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisi olacak. Burada doğumun da hastalık gibi değerlendirilmesi dikkate değer ve düzeltilmesi gereken bir eksiklik oluyor. Zira doğum nedeniyle yatması gereken kadınları doğumu ayakta geçirmeye zorlayıcı bir hüküm içeriyor.

Sigortalının, geçici iş göremezlik ödeneği almasına esas istirahat raporu süresi içinde, sigortalılık hâlinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde istirahat süresince geçici iş göremezlik ödeneği ödenmeye devam edilecek.Doğum öncesi ve sonrasındaki doğum izinlerinde verilecek geçici işgöremezlik ödeneği için kadın sigortalının illa yatarak istirahat etmesi gerekmiyor.

3. Geçici İşgöremezlik Ödeneği İçin Gerekenler

4/b sigortalılarından geçici işgöremezlik ödeneği için sigortalıların istirahat raporlarıyla birlikte PTT bank veya banka hesap numaralarını SGK’ya bildirmeleri yeterli olacak, ilave belge istenmeyecek.Geçici iş göremezlik ödeneği, buna ilişkin belge veya bilgilerin SGK’ya intikalini izleyen yedi iş günü içinde geçmiş süreler için sigortalıların kendilerine, kanunî temsilcilerine, vekillerine veya sigortalının banka hesap numarasına ya da PTT Bank Şubelerine ödenmesi hususunda SGK yetkili olacak. Ancak, on günü aşan istirahat sürelerinde ödemeler, asgari on günlük tutar kadar yapılacak.

3.1. Geçici İşgöremezlik Alınması İçin Borcun Bulunmaması Gerekiyor

4/b sigortalılarına, yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede her gün başına geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi için iş kazası veya meslek hastalığı ya da analık hâllerinde genel sağlık sigortası dâhil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şartı aranacak.

4. Geçici İşgöremezlik Ödeneğinin Miktarı

İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde, verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde prime esas günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisi olacak.

4/b sigortalılarına iş kazası veya meslek hastalığı ya da analık hâllerinde genel sağlık sigortası dâhil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilecek. Ancak doğum öncesi ve sonrası geçici iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için yatarak tedavi şartı aranmayacak.

Sigortalının, geçici iş göremezlik ödeneği almasına esas istirahat raporu süresi içinde, sigortalılık hâlinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde istirahat süresince geçici iş göremezlik ödeneği ödenmeye devam edilecek.

5. Fark Geçici İşgöremezlik Ödeneği

5510 sayılı Kanun Bağ-Kur’lulara geçici işgöremezlik ödeneği gibi sürekli iş göremezlik gelirini de ilk defa olarak öngördüğünden her iki ödenek ve gelirin çakışması da mümkün bulunuyor. 4/a sigortalıları (SSK) gibi 4/b sigortalılarına da (Bağ-Kur) sürekli işgöremezlik geliri bağlanmış sigortalılardan, aynı özürlülük veya meslek hastalığı nedeniyle istirahat raporu alanlara, yazılı istek tarihinden itibaren hesaplanacak bir günlük geçici iş göremezlik ödeneği ile aylık sürekli iş göremezlik gelirinin otuzda biri arasındaki fark, her gün için geçici iş göremezlik ödeneği olarak verilecek.



6. Sonuç:

Sosyal güvenlikte norm ve standartların birleştirilmesi amacını gerekçe edinen 5510 sayılı Kanun Bağ-Kur sigortalılarına geçici iş göremezlik ödeneği hakkı getirmiş bulunuyor. Tarihlerinde ilk defa olmak üzere tüm Bağ-Kur’lulara istirahat parası öngören bu düzenleme gereği, hastalanan ve hastanede tedavi gören Bağ-Kur’lulara hastanede yattıkları süre ve hastane sonrası istirahat alıp evlerinde yattıkları sürece SGK’dan her ay geçici işgöremezlik ödeneği alabilecekler.

Örneğin, aylık 1000 YTL üzerinden sigorta primine esas kazanç bildiren esnaf hastalanıp 15 gün hastaneye yattığında ve hastane çıkışı da 15 gün istirahat verilip evine gönderildiğinde kendisine, SGK tarafından 1000 YTL.’nin 666 YTL. geçici işgöremezlik ödeneği ödenebilecek.



(*) Tekel Genel Müdürlüğü Müşaviri, Sosyal İşler Müdürü