7. Döviz cinsinden düzenlenen ihracat faturası, YTL cinsinden yasal deftere ve KDV beyannamesine hangi tarihteki döviz kuru esas alınarak işlenmeli ve beyan edilmelidir?
Bilindiği gibi ihracat istisnası malın yurtdışına çıktığı tarihte doğmaktadır. Dolaysıyla ihracat tutarı malın yurt dışı ediliş tarihindeki merkez bankası alış kuru esas alınarak hesaplanmalıdır. Bilindiği üzere uygulamada, ihracat bedelinde , üç ayrı döviz kurunun kullanılarak hesaplandığı sıklıkla karşılaşılmaktadır. Örneğin yapılan bir ihracat için kesilen ihracat faturası 25.5.2006 tarihini taşımış olsun bu fatura üzerinde döviz kuru 1,45 YTL, GÇB üzerinde 1,48 YTL, Malın yurt dışı ediliş tarihi 2.6.2006 tarihi olduğu varsayılsın bu tarihte de merkez bankası alış kuru 1,50 olsun. Yukarıdaki açıklama uyarınca yasal defterlere ihracat bedeli olarak 601 no’lu hesaba malın yurt dışı edildiği tarihteki merkez bankası alış kuru olan 1,50 YTL’yi esas alarak kayıt yapılması gerekir. Ve KDV beyannamesinde de bu tutar beyan edilmelidir. Ancak bununla birlikte Faturadaki ya da GÇB üzerindeki döviz kuru esas alınarak hesaplanan ihracat bedelinin yasal deftere ve KDV beyannamesine aktarılmış olması herhangi bir vergi ziyaına sebep olmayacağından GÇB üzerindeki döviz kurunun esas alınmış olmasının bir mahsuru bulunmamaktadır. Şöyleki: Örneğin 100.000 $ ihracat bedeli için GÇB’deki döviz kuru 1,48 YTL Kullanıldığın da yasal deftere ve beyannameye ihracat istisnası olarak (100.000 * 1,48 =) 148.000 YTL, malın yurtdışı edildiği tarih esas alınarak o tarihteki merkez bankası kuru esas alındığında ise (100.000 * 1,50 =) 150.000 YTL yazılmış olacak. 120 no’lu hesapta döviz cinsinden alacak tahsil edilmemişse dönem sonlarındaki değerlenmede, ya da dövizli alacağın tahsil edilip bozdurulması durumunda oluşan alacak tutarı 160.000 YTL ise; 1. durumda (160.000 -148.000 =) 12.000 YTL, 2. durumda (160.000 – 150.000 =) 10.000 YTL kur farkı geliri yazılacaktır. Bu durumda döviz kurun düşük alınmış olması, sonradan kur farkı geliri yazılmak suretiyle düzeltilmiş olmaktadır. Kişisel görüşümüz GÇB’lerdeki döviz kuru esas alınırsa, Vergi dairesinin incelemesi sırasında, beyanname ile GÇB üzerindeki ihracat tutarını karşılaştırdığında bir uyumsuzluğun olmadığını göstermek bakımından yararlı olacaktır.