Normal Mod | Çizgisel Mod

06-13-2008 05:34 PM

A) Ekonomik Sipariş Miktarının Hesaplanması :

Formüllerin uygulanmasında bazı varsayımlara dayanmak zorunluluğu vardır :

- Emniyet stoğu yoktur.

- Belirli bir dönemde birden fazla sipariş verilmektedir.

- Talep kavranan dönemde değişmemekte ve birim satış fiyatı sabit kalmaktadır.

- Siparişi düzenleme gideri aynı kalmaktadır.

Belirlenen modelde öngörülen faktörleri temsil eden kısalmalar :

Q = Bir siparişte alınan mal miktarı

U = Sipariş edilen malın birim fiyatı

D = Bir yılda talep edilen mal miktarı

A = Her sipariş için katlanılan gider (Sipariş düzenleme gideri)

T = Ünite değerinin yüzdesi olarak bir yıllık stok bulundurma gideri.

B) Yıllık Sipariş Düzenleme Gideri

Ortalama sipariş gideri = D / Q = A ’dır.

Örnek : Bir işletmenin yıllık mal talebi 100 ünite, sipariş gideri 20 TL, her siparişten 20 ünite satın alınmaktadır. Buna göre yıllık sipariş düzenleme gideri :

Y.S.D.G. = (100/20)*20 = 100TL’sidir.

C) Yıllık Sipariş Sayısının Hesaplanması

Yıllık Sipariş Sayısı = D / Q

Yukarıda verdiğimiz örnekteki değerleri Formüle uyguladığımızda

Y.S.S. = 100/20 = 5 (Yılda 5 defa sipariş yapılmaktadır.)

D) Sipariş Değerinin Hesaplanması

Sipariş Değeri = Q * U ‘dur.

Örneğimizde Q =20 U birim fiyatını 40 TL kabul edersek

S.D. = 20*40 =800TL olarak bulunur.

E) Aktif Stokların Ortalama Değeri

Q.S.D. = (Q*U)/2 = (20*40)/2 = 400TL ‘dir.

F) Yıllık Ortalama Stok Bulundurma Gideri

Y.O.S.D. = (Q*U*T)/2

T= %25 kabul edersek

Y.O.S.D.= (20*40*0,25)/2 = 100TL ‘dir.

G) Stok Bulundurma Ve Sipariş Düzenleme Toplam Yıllık Giderlerinin Hesaplanması

Y= (D*A)/Q + (Q*U*T)/2 ‘dir.

Buradan türev yardımıyla aşağıdaki formüle ulaşılır :

Q2 = 2 DA / UD

Formülde yer alan değişkenlerin sembolleri :

Q = Ekonomik sipariş miktarı

D = Yıllık tüketim miktarı

A = Tüketilen malın tek bir siparişinin sebep olduğu sipariş düzenleme gideri

U = Malın ünite fiyatı

T = Stok düzenleme gideri

Örnek : D=100, A=20, U=40, T=%25, Q=?

Q2 = (2*100*20)/(25*0,25)

Q = 20 bulunur.

VIII. Optimal Maliyet Analizi

Toplam ortalama stok giderlerinin optimal seviyede tespiti başlıca iki maliyetin belirlenmesine bağlı olmaktadır. Birincisi sipariş düzenleme gideri, ikincisi ise stok bulundurma gideridir.

X = Yılda yapılan sipariş sayısı

C = Yıllık talebin parasal değeri

Y1 = Bir malın yıllık sipariş düzenleme gideri

Y1 = A*X ‘tir.

Bu sisteme göre ortalama stok değeri

O.S.D. = C / (2*X)

Ortalama stok bulundurma gideri ise şöyle formüle edilebilir :

O.S.B.G. = CT / 2X

CT/2 ifadesini, ilerideki analizlerimizde kolaylık sağlamak için “b” harfiyle yani b= (CT)/2 şeklinde gösterelim. Buna göre ortalama stok bulundurma gideri

Y2 = b/x ‘tir.

(Y2 = Stok bulundurma gideridir.)

Y1 ve Y2 giderleri toplamı, toplam giderleri verecektir.

Y = Y1 + Y2

Değerleri yerine koyduğumuzda :

Y= AX + b/x (Bu denklem görüldüğü gibi bir hiperbol denklemi olmaktadır.)

06-13-2008 05:35 PM

A) Ekonomik Sipariş Sayısının Hesaplanması

Stok kontrol ve yönetiminde ekonomik sipariş miktarının hesaplanması yeterli bir analiz değildir. Her şeyden önce yönetim belirli bir periyot içerisinde kaç defa siparişte bulunabileceğini kestirmelidir. Esasen en ekonomik sipariş sayısının belirlenmesi optimal stok miktarı ile yakından ilgili olmaktadır. Ekonomik olmayan bir sipariş sayısı hem optimal stok seviyesini menfi yönden etkiler ve hem de ekonomik sipariş miktarını gerçekleştirme şartlarını güçleştirir. Bu bakımdan stok yöneticisinin yıllık ekonomik sipariş sayısını hesaplaması, rasyonel bir kontrol ve yönetim için zorunlu olmaktadır.

Belirli bir dönemde (1 yıl) talep edilecek malın ekonomik sipariş sa-yısının hesaplanması, toplam maliyet giderlerinin ekonomik bir fonks'iyonu olan A ve b değişkenlerine bağlı olmaktadır.

Toplam giderleri minimize etmek için yılda 5 defa siparişe geçmek en ekonomik olmaktadır.

B) Ekonomik Tüketim Değerinin Hesaplanması

Yıllık ekonomik tüketim değerinin hesaplanması diğer çözüm tekniklerinde kabul edilen varsayımlara dayanmaktadır. Aksi takdirde optimal bir tüketim değerinin tespiti oldukça güç bir iştir. Bunun için bazı varsayımlara ihtiyaç vardır:

T = Stok bulurtdurma gideri yüzdesi.

X = Ekonomik sipariş sayısı.

A = Bir siparişi düzenleme gideri.

Ekonomik sipariş sayısının denklemini yukarıda belirtmiştik. “b=CT/2” yi yerine koyup denklemi düzenlersek;

C) Ekonomik Sipariş Döneminin Hesaplanması :

Üretim yöneticisi, her malın sipariş işlemlerini düzenlemek için en uygun bir süreyi seçmek durumundadır. Mal tedarik veya üretim zamanlarım talebin 'meydana geleceği veya daha fazla artacağı sürelere inhisar ettirmek gerekir. Talep mevsimlik ve aylık olarak değişebilir. Stok yöneticisi buna göre talebin oluşacağı zamanlarda yeteri kadar stokta mal bulundur-malıdır.

Stok yönetiminin ekonomik sipariş dönemlerini. belirleyebilmesi için başlıca 3 konuyu açıklığa kavuşturması gerekir.

a) Ekonomik sipariş hacmi (Q)

b) Sipariş süresi (d)

c) Sipariş dönemi (p)

Q sipariş miktarının ekonomik seviyede tespiti, ekonomik sipariş döneminin ve sipariş süresinin belirlenmesinde etkili bir işlemdir. Yönetici sipariş edilecek miktara göre sipariş dönemlerini hesaplayacaktır.

Ekonomik miktar Q'nun formülünü önceki bölümlerde belirttiğimiz gibi

Sipariş miktarının bir dönemde dalgalanma göstermediğini varsaymaktayız. Ancak pratikte bu durum küçük zaman serileri içerisinde mümkün değildir. Az veya çok bir dalgalanma meydana gelmektedir. Şekil 9 da bu durum gösterilmektedir

D) Sipariş Süresi (d)

Sipariş süresi mal tedarikinin sağlandığı süreyi ifade etmektedir Diğer bir deyişle sipariş işleminin başladığı günden siparişin işletmede teslim alındığı güne kadar geçen zamanı kavramaktadır. Şekil 10 da görüldüğü gibi "t1" tarihinde sipariş verilmiş "t2" tarihinde mal teslim alınmıştır.

Stok yöneticisi siparişin yapılacağı yeri, siparişi karşılayacak kuruluşun durumunu ve haberleşme olanaklarını göz önünde tutarak elde aktif stok miktarı tükenmeden önce siparişe geçmelidir.

Önemli olan eldeki mevcut devre stoklarının hangi seviyeye düştüğü zaman yeniden siparişe geçileceğini kestirmektir

İşletmenin siparişi 2 ayda gerçekleştirebileceğini varsayalım. Aylık talep ise 20 ünite (Z), sabit aralıklarla her dört ayda ihtiyacı karşılayacak miktar Q = 80 ünite olsun. Bu bilgilere göre işletme hangi seviyede sipariş işlemine geçmelidir.

Ekonomik sipariş miktarı Q = 80 ün'ite (maksimum seviye) ışletmede teslim alındığı günden itibaren stok seviyesinin 40 üniteye düştüğü tarihte yeniden siparişe geçilecektir. Bu durum Şekil 10 üzerinde gösterilmiştir.

İşletme, devre stoklarını her sipariş miktarının yarısına ulaştığı anda (zaman olarak iki ay sonra) siparişe geçecektir. Grafikte M noktasında Q1 için siparişe geçilecek t2 süresinde sipariş teslim alınacaktır.

Emniyet stoklarını (s) ortalama sipariş stok seviyesine ilave edersek

06-13-2008 05:35 PM

E) Ekonomik Sipariş Dönemlerinin tespiti (P)

Ekonomik sipariş devrelerini belirlemek sipariş miktarını tespit etmek kadar stok yönetimi için önemli bir konudur. Sipariş edilen mal miktarını, tüketim sürelerini ve bu sürelerin uzun veya kısalığını hesaplamak esasen stok kontrol sisteminde zorunlu olmaktadır. Tedarik edilen mal miktarının işletmede ne kadar zaman içerisinde tüketileceğini P ile gösterirsek birim zaman ay kabul edildiğinde P değeri :

P=12/X olacaktır. Önceki formüllerde yerine koyulduğunda P şu şekilde gösterilebilir:

Ekonomik sipariş hacminde aldığımız örnek değerler aşağıdadır:

A=20 TL

T=%25

U=40 TL

D=100 ünite

Bu değerleri elde edilen formüle uygularsak

Verilen donelere göre ekonomik sipariş dönemi 2,4 aydır.

İkinci siparişe hangi stok seviyesinde geçileceğini tespit edelim. Formülümüz ZP/2 olduğuna göre ikinci siparişe geçiş noktası :

Özellikle A grübu stoklarının yenilenmesinde bu süreyi iyi hesaplamak gerekir. Ayrıca en uygun süre, devre stoklarının tükenmesi halinde diğer bir deyimle emniyet stokları seviyesine gelindiğinde yeni siparişin teslim alınmasıdır.

F) TEDARİK MODELİ ÖRNEĞİ

Bir mamülün yıllık talebi 18.000 br. ‘dir. Birim başına elde bulundurma maliyeti 1,20 pb./yıl ve sipariş başına maliyet 400 pb. ‘dir. (Elde bulundurmaya müsade edilmeksizin yenileme hızı anidir.)

a) Optimum satış miktarını,

b) 1 br.’in maliyeti 1 pb. olursa yıllık toplam maliyeti,

c) Siparişler arası süreyi,

d) Yıllık sipariş sayısını bulunuz.

KAYNAKÇA

AKGÜÇ, Öztin, Finansal Yönetim, Muhasebe Enstitüsü yayın no: 65, Yenilenmiş 7. Baskı, Avcıol Basım, İstanbul, 1998.

ALPUGAN, Oktay; DEMİR, Hulisi; OKTAV, Mete ve ÜNER, Nurel; İşletme Ekonomisi ve Yönetimi; Betaş; İstanbul, 1997.

GÖNENLİ, Atilla, İşletmelerde Finansal Yönetim, Finans Enstitüsü Yayınları: 3, İstanbul, 1979.

KARAYALÇIN, İlhami, Fabrika Organizasyonu, Çağlayan Kitapevi, İstanbul, 1984.

TEVFİK, Tatar, İşletmelerde Üretim Yönetimi ve Teknikleri, 1982.

MONDEN, Yasuhiro, Applying Just in Time: The American/Japanese Experience, Industrial Engineering and Management Press, Georgia, 1986.

KRAJEWSKI, Lee J. and RITZMAN, Larry, Operations Management Strategy and Analysis, 3. Edition, Addison – Wesley Publishing Company, New York, 1993.

SCHONBERGER, Richard J. and KNOD Jr., Edward M., Operation Management : Improving Customer Service, Fourth Edition, Richard D. Irwin Inc., 1991.

SCHROEDER, Roger G., Operation Management : Decision Making in the Operations Function, Third Edition, Mc Graw-Hill Inc., New York, 1989.

VOSS, C. A., Just in Time Manufacture, IFS Publications Ltd., London, 1987.

DOFT, Richard L., Management, 2. Edition, Dryden Press, Chicago, 1991.

STEVENSON, William J., Production / Operations Management, 4. Edition, Irwin Inc., Boston, 1993.

IVANCEVICH, John M. ve arkadaşları, Management Quality and Competitiveness, Irwin Inc., Boston, 1994.

SCHERMERHORN Jr., John R., Management, 5. Edition, John Wiley & Sons, Inc., New York, 1996.

TELLIER, Richard, Operations Management: Fundamental, Concepts and Methods, Harper and Row, New York, 1978

Benzer Konular...
Konu:		Yazar	Cevaplar:	Gösterim:	Son Mesaj
	Maliyet Muhasebesi ve Finansal Yönetim Ders Notları	paraderevolt	5	1,801	Dün 11:42 PM Son Mesaj: sevall
	değişken maliyet yönetimi nedir ?	Feride	0	252	06-16-2008 05:01 PM Son Mesaj: Feride
	Stok Kontrolu ve stok kontrol yöntemleri nedir	Feride	3	522	06-13-2008 05:33 PM Son Mesaj: Feride

Normal Mod \| Çizgisel Mod Stok Kontrolu ve stok kontrol yöntemleri nedir
Yazar	Mesaj