YENİ DÖNEM SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI

Bilindiği üzere Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası’nın 1 Ekim'de yürürlüğe girmesiyle ile başta sağlık hizmetleri olmak üzere sosyal güvenlik alanında ülkemizde bulunan yaklaşık 15 milyon aktif sigortalıyı yakından ilgilendiren yeni bir dönem başladı. Ve beraberinde 28.08.2008 tarih ve 26981 sayılı Resmi gazete yayınlanarak yürürlüğe giren sosyal sigorta işlemleri yönetmeliği meslek mensubularını ve işverenleri yakından ilgilendiren bir takım yeni ödevler ve düzenlemeler getirdi.Bu yazıda bu düzenlemelerden birkaçına değinmeye ve açıklamaya çalışacağım.

--Sigortalı işten ayrılış bildirgesi--

Halen yürürlükte bulunan uygulamalara göre, işten ayrılan sigortalılar için İŞKUR’ "işten ayrılma bildirgesi", ÇSGB'ye "ek-2 çıkış bildirim" listesi ve SGK'ya verilen aylık prim ve hizmet belgesinde çıkış tarihi ve nedeninin gösterilmesi gerekmektedir.Ek-2 çıkış bildiriminin kaldırılmasına yönelik çalışmalar devam etmekte olup kaldırılacağına kesin gözüyle bakılmakla beraber bu konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapılmamıştır.

Yukarıda saydığım mevcut uygulamalara ek olarak Sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içerisinde ek-5 sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile e-sigorta ile kuruma bildirilecek.

Sosyal sigortalar işlemleri yönetmeliği

MADDE 26 – (1) Sigortalılığın sona ermesine ilişkin bildirimler, Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olanlar için Ek-5, © bendine tabi olanlar için ise Ek-5-A’da bulunan sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde e-sigorta ile yapılır.

(2) Sigortalı işten ayrılış bildirgesine kaydedilen bilgiler, ayrıca ilgili aylık prim ve hizmet belgesinde de gösterilir. Aylık prim ve hizmet belgesi ile sigortalı işten ayrılış bildirgesi arasındaki mutabakatsızlık, işverenle yapılacak yazışma sonucunda giderilir.

(3) Kanunun 4 üncü maddesi birinci fıkrası (b) bendi kapsamındaki sigortalılardan sigortalı işten ayrılış bildirgesini kâğıt ortamında verenler için, sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi iki nüsha düzenlenir. Biri düzenleyen kuruluşta kalır, diğeri ilgili üniteye gönderilir. Sigortalıya, sigortalılığının sona erdiği ilgili ünite tarafından yazı ile bildirilir.

(4) Yasal süresi dolmadığı için henüz Kuruma verilmeyen aylık prim ve hizmet belgesinde yer alacak sigortalı çalışmalarının Kurumca bilinmesini gerektiren diğer hâllerde de bu madde gereğince işlem yapılır. Ancak, on günlük süre dolmadan aylık prim ve hizmet belgesi verilmiş ise ayrıca sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilmez.

bu uygulama kapsamında sosyal güvenlik kurumun http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/tr internet sayfasının işveren bölümünde mevcut e-bildirge şifrelerinizle sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi bildirimlerinizi yapabilirsiniz. 01.ekim 2008 tarihinden itibaren İşe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri bu modüllerden yapılacaktır.Ayrıca ilk defa işe giriş yapılacak sigortalı işe giriş bildirgleride artık internet

Ortamında bu bölümden verilebilmektedir.Yukarıdan da anlaşılacağı gibi sigortalının işten ayrılışını takip eden 10 gün içerinde eğer aylık prim ve hizmet belgesi verilmiş veya verilecekse ise ayrıca sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilmez.

---Sigorta numarası yerine t.c kimlik no---

Sosyal güvenlik kurumu bundan sonraki işlemlerinde sigorta numarası yerine t.c kimlik numarasını sosyal güvenlik numarası olarak kullanacak.Böylelikle ilk girişlerde sigortalının sigorta numarasının çıkmasına gerek kalmadan t.c. kimlik numarası aynı zamanda sosyal güvenlik numarası olacak.

Sigortalı tescili ve sosyal güvenlik sicil numarası

MADDE 16 – (1) Sigortalılar, Kuruma verilen ilk veya tekrar sigortalı işe giriş bildirgelerine göre Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaraları ile bilgisayar ortamında tutulan tescil kütüğüne kayıt edilir. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, aynı zamanda sigortalıların sosyal güvenlik sicil numarasını oluşturur.

--Yeni SGK formları---

28.08.2008 tarih ve 26981 sayılı resmi gazete yayınlanarak yürürlüğe giren sosyal sigorta işlemleri yönetmeliği ek-inde 01.ekim.2008 tarihinden itibaren sosyal güvenlik kurumunda geçerli olacak formlar yayınlanmıştır.

Bu amaçla ssk formlar klasörünü revize etmede fayda vardır.İşe giriş bildirgesi ,iş yeri bildirgesi ,aylık prim ve hizmet belgesi ve eksik gün bildirim formu eski adıyla ek-8 yeni dönemde karşımıza ek-10 olarak çıkmaktadır.

Ve kurum yetkilileri 2008/ Ekim döneminden başlamak suretiyle bu yeni formların geçerli olacağını ve eskilerinin kabul edilmeyeciğini beyan etmektedirler.Daha öncede açıklandığı gibi aylık prim ve hizmet belgesi (e-bildirge) verilme süresi takip eden ayın 23.gününe çekilmiştir.Bu bağlamda sigortalıların eksik günlerini gösteren (istirahat,kısmı istihdam,vs) ek-10 formlarınıda takip eden ayın 23 günü mesai bitimine kadar bağlı bulunduğunuz sosyal güvenlik kurumuna vermeniz gerekmektedir.

13) Aylık prim ve hizmet belgesi ile birlikte ay içinde otuz günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin;

a) Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya işyeri hekimlerinden alınmış istirahatlı olduğunu gösteren raporu,

b) Ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi,

c) Disiplin cezası uygulaması, gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeleri,

ç) Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesi,

d) İşverenin imzasını da taşıyan puantaj kayıtları,

e) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği,

sigortalıların eksik gün bildirimine ilişkin bilgi formu (Ek-10) ekinde Kuruma verilir veya Acele Posta Servisi, iadeli taahhütlü ya da taahhütlü olarak gönderilir.

-İş görmezlik ödemleri artık ptt den yapılıyor….

Sigortalının ay içerisinde istirahat veya raporlu olduğu için işyerinde fiilen çalışmadığı ve bunu ssk iş görmezlik raporu ile belgelediği sigortalı işgörmezlik ödemeleri de artık ssk şubeleri yerine ptt şubelerinden yapılıyor.

Sigortalılar ödemelerini nüfus cüzdanı ve ssk iş görmezlik raporunun aslı ile ptt şubelerinden alabilecekler.Fakat bu ödemelerin yapılabilmesi için öncelikle iş görmezlik raporlarının işveren veya meslek mensubu tarafından http://www.sgk.gov.tr Internet adresinde bulunan işveren vizite kağıdı ve iş görmezlik girme bölümünden rapor başlangıç ve bitiş tarihleri girilmeli.Sigortalının tedavi olduğu kurumunda bu belgeyi sosyal güvenlik kurumuna göndermesi gerekmektedir.Daha sonrada yine bu bölümde iş görmezlik ödeme görme modülünden sigortalının ödemeleri takip edilebilir.Ve bu şekilde ilgili ptt şubelerine yönlendirilebilir..

-Maaş yazılarına dikkat…!!!

Ülkemizde Son dönemde devam eden bankalardan kredi alma yarışı büyük bir hızla devam ediyor.Bu amaçla bankaların kredi başvurusunda bulunan vatandaşlardan istediği gelir belgesi veya diğer adıyla maaş yazısı işverenle sigortalının karşılıklı anlaşması sonucu aylık prim ve hizmet belgesinde gösterilen ücretten çok daha fazlasını verilebiliyor.Bankalarda bu rakamlara göre işlem yapılıyorlar.Artık bu tarz maaş yazılarında bankalara sorumluluk yüklenerek geliri ile ssk beyanı karşılaştırılarak gerçeği yansıtıp yansıtmadığına bakılacak ve aradaki fark sosyal güvenlik kurumuna bildirilecek.Kurumda buna istinaden ilgili işverenlere dava açabilecek..

Sigortalıların kamu idareleri ile bankalarca bildirilmesi

MADDE 13 – (1) Kamu idareleri ile 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar, Kurumca sağlanacak elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Kurumca belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol etmek ve sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri, Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.

(2) Bu maddenin uygulamasına ilişkin usül ve esaslar tebliğ ile düzenlenir.

-Genel sağlık sigortası hakkında birkaç not…

4/a kapsamındaki sigortalıların sigortalılığı sona erdiği tarihten itibaren 10 gün süreyle devam eder..Ve ayrıca 30 gün genel sağlık sigortası ödeme şartı ile bakmakla yükümlü olduğu kimseler dahil sağlık hizmetlerinden yararlanabilir.

18 yaşına kadar bütün çocuklar sigorta priminin ödenip ödenmemesine bakılmaksızın sağlık hizmetlerinden yaralanabilir.Ayrıca olağan üstü acil durumlarda bütün vatandaşlar istedikleri sağlık kurumlarından sgk anlaşması olsun olmasın sağlık hizmetlerinden yararlanabilirler.Bu uygulamalarla ilgili olarak henüz tam olarak uygulanmadığı konusunda şikayetler olsa da sgk kurumunun ilgili kuruluşlara birkaç cezai işlem uygulandıktan sonra uygulamaların tam olarak hayata geçirileceği belirtilmektedir..

Ayrıca geriye doğru bir yıl içerisinde 90 gün zorunlu sigortalılıkları var ise sigortalılıkları bittiği tarihten itibaren 90 gün boyunca prim borcu olup olmadığına bakılmaksızın bakmakla yükümlü olduğu kişiler dahil genel sağlık sigortasından yararlanır..

ORHAN USTAOĞLU

MUHASEBE UZMANI