DÖNEMSONU İŞLEMLERİ VE ÖZEL KANUNLARA GÖRE KABUL EDİLMEYEN ÖDEMELER (1)

Dönemsonu işlemlerine ilişkin olarak kullanılan “Gider Yazılamaz” deyimini doğru algılamak gerekir. Kullanılan bu deyimini , “Matrahtan İndirilemez” olarak anlamak gerekir. İşletme kişiliğine göre gider oluşturan tüm kalemler, ilgili gider hesaplarına gider olarak yazılmalı, bu giderlerin içerisinde KKEG niteliğinde olanlar matrah hesaplanması sırasında göz önünde tutulmalıdır.
Kanunen kabul edilmeyen giderler, sonuçta birer gider kalemidir, ilgili gider yerine gider yazılır, sonra kâra eklenerek matraha ulaşılır. Gider olmadığı halde matraha eklenen unsurlar ve gelir olmadığı halde matrahtan indirilecek unsurlar da olduğu görülmüştür. Önceki dönemde ödenmediği için matrahtan indirilmemiş olan, ama cari dönemde ödendiği için gider yazılmaksızın matrahtan indirilmesi gereken SSK Primleri örnek verilebilir.

1.1.DEĞERLEME
Bir işletmenin aktif ve pasifinde bulunan kıymetlerin değerlemesi ile amortisman ve karşılık konularında muhasebe ilkelerine, ticari kurallara ve yasa hükümlerine uymayan durumlar şeklinde ortaya çıkan yanlışlıklara değerleme hatası denir.
Dönem sonundaki mal mevcudunun yüksek veya düşük değerlenmesi, aktifleştirilip amortismana tabi tutulması gereken bir harcamanın gider yazılması ile amortisman karşılıklarının yanlış ayrılması belli başlı değerleme hatalarıdır. Değerleme hataları mahiyetleri gereği dönem sonucunu doğrudan etkiler .
-Dövizli alacak ve borçlar, VUK Genel Tebliği’ndeki kurlarla değerlenmemiştir.
-Döviz cinsinden düzenlenmiş senetlerde faiz oranı yazılı olmamasına rağmen reeskonta tabi tutulurken, değerleme günündeki libor esas alınmamıştır.
-Alacak ve borç senetlerinin değerlemesinde T.C Merkez Bankası resmi iskonto oranı yerine farklı oran kullanılmış veya iskonto hesaplaması iç iskonto formülü yerine dış iskonto formülü esas alınarak yapılmıştır.
-Vadeli çekler reeskonta tabi tutulmuştur.
-Hatır senetleri reeskonta tabi tutulmuştur. ( VUK Mad.281)
-Alacak senetleri reeskonta tabi tutulurken, borç senetleri reeskonta tabi tutulmamıştır.
Hisse senetleri için ayrılan değer düşüklüğü karşılığı “kanunen kabul edilmeyen gider” sayılmaktadır. Tersine hisse senedinin değerleme gününde ortaya çıkan değer artışları kanuna göre “ vergiye tabi olmayan gelir” olarak kabul edilir.
1.1.1.DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ :
Değerleme, vergi matrahının hesaplanmasıyla ilgili kıymetlerin takdir ve tespitidir.
Bir iktisadi kıymetin yalnız bir değerleme ölçüsü ile değerlenmesi gerekir. Madde metninde, değerlemenin söz konusu ölçülerden biri ile yapılacağı hükme bağlanmıştır. Metinde yer alan, “...biri.” hükmü amir hükümdür.
1.1.1.1.Maliyet Bedeli (VUK Md.262)
Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderlerin toplamını ifade eder.


MEHMET AKİF ÖZMEN
Vergi Denetmeni



Yazının Tamamına ulaşmak için lütfen ekli dosyaya bakınız...