MUSTAFA TEKE *
Yaklaşım Dergisi Haziran 1998
Sayı 66

I GENEL BİLGİLER



Tavuk ve yumurta üretimi ve muhasebesine geçmeden önce ülkemiz ve dünya tavukçuluğu hakkında çok kısa özet bilgiler vermek istiyorum. Çünkü konu çok önemli Gelişmiş ülkeler dışında dünyadaki açlık sorunu halen devam etmektedir. Artan nüfus ve bozulan çevre faktörlerinin neden olduğu bu duruma karşı izlenmesi gereken en uygun yol nüfus artışından daha fazla üretim yapabilecek kaynaklara yönelmektir. Dünyayı doyuracak kadar hayvansal ürünleri üretebilecek bir kapasitede olmamıza rağmen uygulanan siyasi ve ekonomik politikalar nedeniyle hayvansal üretim darboğazına düşünmekte, kentleşme ve sanayileşme eğilimi nedeni ile kendi kendine yetebilen bir ülke olma özelliğimizi hızla yitirmekteyiz.(1)Karşılaştırma yapılması ve ilginçliği acısından bir örnek vermek istiyorum. AB ülkesi olan Hollanda’nın yüzölçümü yaklaşık Ankara’mızın toprak büyüklüğü kadardır. Nüfusu yaklaşık 8 milyon kişi ama, kırmızı et;beyaz et, yumurta;peynir,lale ve tohumu üretimi kendine yettiği gibi üstelik Almanyayı, Avusturyayı, Belcika’yı,Lüksemburg’u, Danimarkayı beslemektedir. Bu ülkenin 1996 yılı ihracatı ise 150 milyar Gulden den fazladır. Şimdi ülkemizin fiziki nüfusu yapısı ile Hollandayı karşılaştırınız Yorumunu size bırakıyorum.

Hayvansal üretim içerisinde tavuklar, kısa zamanda büyük miktarda üretilebilmeleri biyolojik verimliliklerinin yüksek oluşu, ürünlerinin besinsel değerleri nedeniyle iyi pazar bulmalarından ötürü önemli bir yer tutmaktadır.

Normal bir tavuk 46 ayda yumurtlamaya başlamakta ve yılda 160250 yumurta vermektedir. Yılda e(de edilecek 160 civcivden 6 haftada herbiri ortalama 2 kg. olan en kötü olasılıkla (%3 10 ölüm) 140 piliç elde edilmesine ve 280 kg canlı ağırlık ya da % 70 randımanla 196 kg beyaz et elde edilmektedir.

Tüyleri kuş tüyü yatak ve yastık yapımında tüy unu elde edilmesinde kullanılır. Tüy unu tavuk yemlerine katılabilen üstün bir hayvansal protein kaynağıdır. Tavuk gübresi yüksek oranda azot içermesinden dolayı iyi bir doğal gübredir.

Tavukçulukta kuluçka makineleri, kafes, yemlik, suluk, viyol ; civciv kutusu, kesim ve paketleme yönünden ilgili sektörlere ilaç, aşı, dezenfektan vitaminmineral yönünden ilaç sanayine, teknik personel de bakıcı eğitimi yönünden eğitim sektörüne katkı sağlayarak ulusal ticaretimizin gelişmesine ve dolayısıyla istihdam alanlarının artmasına yardımcı olur. Kırsal alandaki göçü önler,

Günümüzde tavukçuluk giderek ulusumuzun yoğun beğenisini kazanmakta, yumurta ve eti ile hayvansal protein açığımızın kapatılmasında önemli bir rol oynamakta. beyaz et kırmızı etle yarışır bir düzeye ulaşmaktadır.

1975 yılında 41 .5 milyon olan kanatlı hayvan sayısı 1996 yılında da 260 milyona ulaşmıştır. 1961 yılında 52 milyon kanatlı kesime sevkedilirken; 1996 yılında 450 milyon kanatlı hayvan kesime sevkedilmiştir.(2)

Dünya yumurta üretiminde Çin 201 milyar adetle birinci, Türkiye ise 570 bin tonla 15. sırada bulunmaktadır.(3)

Türkiye’de kişi başına tüketilen yıllık yumurta miktarında 1985 yılına göre dünya ortalamasının (5675 gr/yıl) altında olan 4315 gr/yıl olan miktar. 1992 yılında dünya ortalamasının 5942 gr/yıl miktarın gr üzerine çıkmıştır. (6378 gr/yıl) Ancak bu miktar gelişmiş ülkelerde tüketilen yumurta miktarının (12500 gr/yıl) çok altındadır.

Türkiye’de kişi başına tüketilen yumurta adedi 1990 yılında 115 adet iken 1994 yılında 120 olarak gerçekleşmiştir. Bu miktar Belçika’da 258. Fransa’da 237, Almanya’da 214. Hollanda da 168. İngiltere’de 138 ve Amerikada 175 dir.

Türkiye de kişi başına tüketilen beyaz et miktarı 1985 yılında 4467 gr/yıl iken 1992 yılında 5745 gr/yıl’a yükselmiştir. Artışa rağmen kişi başına tüketilen beyaz et miktarı dünya ortalamasının altındadır. 1985 yılı dünya ortalaması 6299 gr/yıl’da 1992 yılında 7964 gr/yıl’a yükselmiştir.



1992 yılı itibariyle Türkiye’de kişi başına tavuk eti miktarı 5492 gr/yıl iken, Amerika da 34772, Fransa’da 14041, Almanya’da 7644, İngiltere’de 16728, Holanda’da 12967 gr/yıldır

Tavukçuluk sektöründe zaman zaman gelişen koşullar doğrultusunda damızlık yumurta; ebeveyn civciv, yemeklik yumurta; beyaz et ihracatı ve ithalatı yapılmaktadır. Belirtilen ürünlerde 1990 yılında 5.1 milyon dolarlık, 1991 yılında 2.4 milyon dolarlık ve 1992 yılında 3.1 milyon dolarlık ihracat yapılırken 1990 yılında 5.7 milyon dolarlık 1991 yılında 6.8 milyon dolarlık ithalat yapılmıştır. Bu ürünler haricinde 1990 yılında 207 bin; 1991 yılında 180 bin. 1992 yılında 358 bin dolarlık tavuk aşısı ithalatı yapılmıştır. Dünyada kanatlı eti ihracatçıları Amerika; İspanya, Fransa, Hollanda yumurta ihracatçıları Hollanda, Amerika ve Fransa şeklinde sıralanmaktadır.

1994 yılı sonu itibariyle Türkiye’de mevcut 304 yem fabrikasının 8 milyon ton işleme kapasitesi bulunmaktadır. 1992 yılında üretilen toplam 4.4 milyon ton hayvansal yemin %37,4 ü yani: 1.6 milyon tonu kanatlı yemi üretimidir. Bu miktar 1994 yılı itibariyle 1.8 milyon tondur, Aynı yılda dünyada üretilen kanatlı yemi 240 milyon tona ulaşmıştır. Türkiye bu miktarın % 0,75’ni karşılamaktadır. Avrupa topluluğu ülkelerinde üretilen kanatlı yemi 34,6 milyon tondur. Dünya kanatlı yemi üretiminin %14.4 ünü karşılamaktadır. Türkiye kanatlı yem üretimi ile Fransa; İtalya, İspanya, Almanya, İngiltere ve Hollandadan sonra Avrupada 7. sıradadır.

Ülkemizde tavuk aşısı üretimi sadece Manisa’da yapılmakta; üretim yeterli olmadığından büyük çoğunluğu dışarıdan ithal edilmektedir. Aşılarda etkinlik kontrolü yeteri kadar yapılmamakta, kalitesiz aşılar kullanım alanı bulunmakta ve bu yolla ülkeye birçok yeni hastalık etkeni girmektedir.(4)

Tavukçuluk sektörü: daha sağlıklı ve zeki bir toplumun oluşabilmesi daha fazla istihdam olanağı ve dış ülkelere ürün satışı yoluyla kısa sürede çıkar sağlayacak bir sektördür. Türkiye’de bunu sağlayacak potansiyel bulunmaktadır.

Yumurta tavuğu üretiminde bazı teknik bilgiler bilindiği gibi tavuk çiftliklerinde yumurta tavuğu iki şekilde üretilmektedir. Birincisi yumurtadan üretmek,ikincisi ise 16 haftalık bir başka ifade ile 4 aylık iken dışarıdan satın almaktır. Bu durum tamamen işletmelerin inisiyatifine bırakılmıştır. Tavukçulukta gelişim şu sırayı takip etmektedir. Civciv, Klavuz, Piliç,Yarka,Yeni Ana, Eski Ana ve Duble, Ortalama olarak yumurta tavukçuluğunda en fazla 72 hafta yumurtlatılır. Bu haftadan sonra kar edilmez. Bir günde orta!ama olarak bir tavuk 80130 gram yem yer (16. haftadan sonra). 5. aydan itibaren yumurtlamaya başlar. İlaç gideri günlük tavuk başına 8.000.TL



ÖRNEK UYGULAMALAR



Örnek 1 Uygulama:A İşletmesi yumurta tavukçuluğu yapmakta olup civcivler kendisi üretmeyip 4 aylık (16 haftalık) yarka olarak satın almaktadır.

01 12 97 tarihinde 10.000 adet yarkayı tanesi 600.000 TL KDV ile(%8) 648.000 TL toplam olarak işletme teslimi 5.480.000.000 TL 480.000.000 TL peşin kalanı içinde 15.01.98 tarihli çek vermiştir.
Ay içinde 750 çuval yumurta yemi peşin alınmıştır (Çuval 50 kg,dır.ve bir çuval yem tutarı 2.750.000 TL dir. KDV ile(%8) 2.227.500.000 TL ödenmiştir.
Ay içinde ilaç gideri olarak 80.000.000 TL KDV ile (%15) 92.000.000 TL ödenmiştir.
Ay içinde işçilik gideri olarak asgari ücretten 3 işçi çalıştırılmıştır (Asgari ücret 35.437.500 TL SSK açısından 50.052.000. işçi payı.%14 İşveren payı %20 Damga vergisi %04.8 Gelir vergisi %25 Özel indirim aylık 9.450.000).
Enerji gideri olarak yumurta üretim yerinde 10.000.000 TL KDV ile 11.500.000 TL Diğer yerlerde 1.000.000 TL KDV ile(%15) 1 .150.000 TL tahakkuk ettirilmiştir,
Ay içinde 6.000 adet viyol 50.000 TL den KDV ile 57.500 TL 345.000.000 TL alınmıştır.
Ay içinde 180.000 yumurta tanesi 20.000 TL KDV ile(%81 3.888.000.000 TL peşin satılmıştır.
Ay içinde yapılan diğer genel yönetim giderleri toplamı 350.000.000 TL KDV ile 402.500.000 TL
Ay başında bankadan alınan kısa vadeli krediye ay sonunda 100.000.000 TL faiz tahakkuk ettirilmiştir.
Ay sonunda 750 adet çuval bir un fabrikasına tanesi 100.000 TL KDV ile 115.000 TL satılmıştır.
Ay sonunda tavuklara %20 nispetinde amortisman ayrılacaktır.
25.12.1998 tarihinde 9.600 adet duble tavuk verimden düştüğü için tanesi 700.000 TL satılmıştır.KDV ile(%8) 7.257.600.000 TL peşin satılmıştır.




l------------------------------------ 01.12.1997 ---------------------------------------

256 DİĞ. MAD. DURAN VARLIKLAR 6.000.000.000

256.03 Yarka 6.000.000.000

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 160.000.000

191.01 A.T.İ.K l /3 KDV 160.000.000

291 GELECEK YILLAR. İND. KDV 320.000.000

291.00 1998 yılında indirilecek
A.T.İ.KKDV 160.000.000

291.00.12 Aralık dönem. ind. A.T.İ.K KDV

291.01 1999 Yılında indirilecek

A.T.İ.KKDV 160.QOO.000

291.01.12 Aralık dönem. ind. A.T.İ.K KDV

100 KASA HESABI 480.000.000

100.00 Merk. kasa 160.000.000

103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖD. EMİR. 6.000.000.000

10.000 Adet yarkanm alımı



--------------------------------------/-----------------------------------------------------



--------------------------------------/-----------------------------------------------------

150 İLK MADDE VE MALZEME H. 2.062.500.000

150 01 ilk maddeler 2.062.500.000

150.01.01 Yumurta yemi

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 165.000.000

191.00 Mal vehiz. alımKDV 165.000.000

100 KASA HS 2.227.500.000

100.00 Merkez

Kasa 2.227.500.000 750

Çuval yem alımı

--------------------------------------/-----------------------------------------------------





--------------------------------------/-----------------------------------------------------



730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 80.000.000

730.04 Çeşitli giderler 80.000.000

730.04.00 İlaç giderleri

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 12.000.000

191.00 Mal ve hiz. alım KDV 12.000.000

100 KASA HS 92.000.000

100.00 Merkez

Kasa 92.000.000

Aralık ayı ilaç giderleri

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



4---------------------------------- Aralık 1997 ---------------------------------------

720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ HES. 142.481.790

720.0 Asıl ücretler 106.312.500

720.1 SSK işveren payı 36.169.290

335 PERSONELE BORÇLAR 75.148.764

335.00 İşçi Ücr. 75.148.764

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 16.279.986

360.01 Gelir Ver.l 5.769.686

360.02 Damga Ver.510.300

361 ÖD. SOS. GÜV. KESİNTİLERİ 51.053.040

361.00 SSK

primleri 51.053.040



Aralık ayı işçi ücretleri tahakkuku



--------------------------------------/-----------------------------------------------------






5--------------------------------- Aralık 1997 -.................................................

730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HS. 10.000.000

730.03 Dışardan sağlanan

fayda ve hizmetler 10.000.000

730.03.00 Enerji giderleri

770 GENEL YÖNETİM GİD. HS. l .000.000

770.03 Dışardan sağlanan

fayda ve hizmetler l .000.000

730.03.00 Enerji giderleri

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI l .650.000

191.00 Mal ve hizmet alım KDV 1.650.000

381 GİDER TAHAKKUKLARI 12.650.000

Aralık ayı enerji gider tahakkuku

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



6---------------------------------- Aralık 1997 ---------------------------------------

150 İLK MADDE VE MALZEME HS. 300.000.000

150.00 İlk maddeler 300.000.000

150.00.02 Viyol

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 45.000.000

191.00 Mal ve hiz. alım KDV 45.000.000

100 KASA HS 345.000.000

100.00 Merk. Kasa345.000.000

6.000 Adet viyol alımı

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



7----------------------------------- Aralık 1997 --------------------------------------

100 KASA HESABI 3.888.000.000

100.00 Merkez Kasa 3.888.000.000

600 YURT İÇİ SATIŞLAR 3.600.000.000

600.00 Mamul

satışlan3.600.000.000
391 HESAPLANAN KDV 288.000.000

391.00 Mal ve hizmet satış

KDV 288.000.000

180.000 Adet yumurtanın 20.000 TL satımı
--------------------------------------/-----------------------------------------------------

8----------------------------------- Aralık 1997 ----------------------------------------

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HS. 350.000.000

770.04 Çeşitli giderler 350.000.000

770.04.10 Diğer çeşitli giderler
191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 52.500.000

191.00 Mal ve hiz. Alım KDV 52.500.000

100 KASA HESABI 402.500.000

100.00 Merkez

Kasa 402.500.000

Diğer genel yönetim giderlerinin kaydı

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



9---------------------------------- Aralık 1997 ----------------------------------------

730 FİNANSMAN GİDERLERİ HESABI 100.000.000

780.00 Kredi faiz gideri 100.000.0000

381 GİDER TAHAKKUKLARI HESABI 100.000.000

veya 300 BANKA KREDİLERİ

Banka Kredisi dönem faizi

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



10--------------------------------- Aralık 1997 ---------------------------------------

100 KASA HESABI 86.250.000

100.00 Merkez Kasa 86.250.000

600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI 75.000.000

600.01 Diğer

Satışlar 75.000.000

391 HESAPLANAN KDV 11.250.000

391.00 Mal ve hizmet satış

KDV 11.250.000

750 Adet çuval satımı

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



------------------------ .---------- 31.12 1997 --------------------------------------

730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HS. l .200.000.000

730.06 Amortismanlar ve Tükenme

Paylan 1.200.000.000

730.06.01 Yarka Amortismanları

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR l .200.000.000

257.00 Yarka

Amortlan 1.200.000.000

Yarkalara maliyet bedeli üzerinden amortisman ayrılması



--------------------------------------/-----------------------------------------------------




Dönem Sonu İşlemleri

-------------------------------------- 31.12 1997................................................

710 DİREKT İLKMAD. VE MALZ. GİD.HS. 2.362.500.000

710.00 Yumurta yemi 2.062.500.000

710.01 Viyol 300.000.000

150 İLKMAD. VE MALZ. HS. 2.362.500.000

150.00 İlk maddeler
150.00.01 Yumurta

Yemi 2.062.500.000

150.00.02 Viyol 300.000.000

İlk madde giderlerinin maliyet hesaplarına aktarılması

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



--------------------------------------- 31.12 1997 ------------------------------------

151 YARI MAMULLER-ÜRETİM H. 3.794.981.790

151.00 Yumurta

711 DİREKT İLK MADDE VE MALZ.

GİDERLERİ YANSITMA HS. 2.362.500.000

721 DİREKT İŞÇİLİK GİD. YANSITMA HS. 142.481.790

721.01 Asıl ücretler

731 GENEL ÜRET. GİD. YANSITMA HS. l .290.000.000
Maliyet hesaplarının yan mamuller hesabına aktarılması

--------------------------------------/-----------------------------------------------------


------------------------------------- 31.12.1997 --------------------------------------

152 MAMULLER HS 3.794.981.790

152 .00 Yumurta 3.794.981.790

151 YARI MAMULLER HESABI 3.794.981.790
151.00 Yumurta

Yan mamuller üretim hesabının kapatılması

--------------------------------------/-----------------------------------------------------





------------------------------------- 31 12. 1997 --------------------------------------

190 DEVREDEN KDV HESABI 136.900.000

391 HESAPLANAN KDV HESABI 299.250.000

391.00 Mal ve hiz. satış KDV 299.250.000

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 436.150.000

191.00 Mal ve hizmet

alım KDV 276.150.000

191.01 A.T.İ.K1/3

KDV 160.000.000

KDV hesaplarının kapatılması

--------------------------------------/-----------------------------------------------------

------------------------------------ 31.12.1997------------------------------------------

632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ H. 351.000.000

660 KISA VADELİ BORÇLANMA GİD.H. 100.000.000

771 GENEL YÖN. GİD. YANS. H. 351.000.000

781 FİNANSMAN GİD. YANS. H. 100.000.000

Gider hesaplarının gelir tablosu hesaplanna aktarılması

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



----------------------------------- 31.12.1997 ------------------------------------------

620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ 3.794.981.790

152 MAMULLER HESABI 3.794.981.790

152.00Yumurta 3.794.981.790

Satılan mamullerin maliyeti

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



--------- .-------------------------- 31.12.1997------------------------------------------

711 DİREKT İLK MADDE VE MALZ.

GİDERLERİ YANSITMA H. 2.362.500.000

721 DİREKT İŞÇİLİK GİD. YANS. H. 142.481.790

731 GENEL ÜRETİM GİD. YANS. H. l .290.000.000

771 GENEL YÖNETİM GİD. YANS. H. 351.000.000

781 FİNANSMAN GİDERLERİ YANS. H. 100.000.0000

710 DİREKT İLK MAD. VE MALZ. H. 2.362.500.000

710.0 Yum. yemi 2.062.500.000

710.1 Viyol 300.000.000

720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ H. 142.481.790

720.0 Asıl ücretler 106.312.500

720.1 SSK işv. payı 36.169.290

730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ H. l .290.000.000

730.03.00 Enerji gid. 10.000.000

730.04.0 İlaç gideri. 80.000.000

730.06.0 Yarka

Amortlar. 1.200.000.000
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ H. 351.000.000

770.03.00 Enerji gid. 1.000.000

770.04.10 Diğ. çeş. gid.350.000.000
780 FİNANSMAN GİDERLERİ H. 100.000.000

780.00 Kredi giderleri 100.000.000

Maliyet hesaplarının kapatılması

------------------------------------------ / ----------------------------------------------









........................................ ------- 31.12.1997----------------------------- ...........

600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI 3.675.000.000

600.0 Mamul satışları 3.600.000.000

600.1 Diğer satışlar 75.000.000

690 DÖN. KARI VEYA ZARARI H. 3.675.000.000

Gelir hesaplarının kapatılması

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



--------------------------------------- 31.12.1997 ------------------------------------

690 DÖN. KARI VEYA ZARARI H. 4.245.981.790

620 SATILAN MAMUL MALİYETİ H. 3.794.981.790

632 GENEL YÖNETİM GİD. H. 351.000.000

660 KISA VAD. BORÇLANMA GİD. H. 100.000.000

Gider hesaplarının kapatılması

--------------------------------------/-----------------------------------------------------



-------------------------------------- 31.12.J 997 ---------------------------------------

692 DÖN. NET KARI VEYA ZARARI 570.981.790

690 DÖN. KARI VEYA ZARARI H. 570.981.790



--------------------------------------/-----------------------------------------------------





------------ ............................... 31.12.1997 --------------------------------------

591 DÖNEM NET ZARARI HS. 570.981.790

692 DÖN. KARI VEYA ZARARI H. 570.981.790

--------------------------------------/-----------------------------------------------------





12----------------------------------- 25.12.1998 ----------------------------------------

100 KASA HESABI 7.257.600.000

100.00 Merkez Kasa 7.257.600.000

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 320.000.000

191.01 A.T.İ.K KDV 320.000.000

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR H. l .200.000.000

257.00 Yarka Amortismanları 1.200.000.000

256 DİĞ. MAD. DURAN VARLIKLAR 6.000.000.000

291 GELECEK YILLARDA İND. KDV 320.000.000

291.00 1998 yılında indirilecek A.T.İ.K
KDV 160.000.000

291.00.12 Aralık döneminde in. A.T.İ.K KDV

291.01 1999 yılında ind. A.T.İ.K
KDV 160.000.000

291.01.12 Aralık dön. ind. A.T.İ.K KDV

391 HESAPLANAN KDV H. 537.600.000

391.00 Mal ve hizmet satış

KDV 537.600.000

679 DİĞER OLAĞANDIŞI GEL. VE KARL. H. l .920.000.000

679.00 M.D.V. Satış

Kari. 1.920.000.000 9600 Adet duble tavukların satışı



--------------------------------------/-----------------------------------------------------



Bu örnekte sadece dönem sonu olan bir aylık işlemler yapılmıştır. Yıl sonu işlemleri hariç olmak üzere diğer aylarda da benzer işlemler yapılır. Bu itibarla bundan sonraki aylarda Aralık ayı içinde yapılan işlemlere benzer işlemler yapılacağından satış işleminin olduğu Aralık 98 ayına kadar olan işlemlerden kaçınılmıştır.



ÖRNEK 2

1. Örnekteki 10.000 adet yarkayı işletme dışarıdan almayıp kendisi işletmesinde yumurtadan üretmiş olsaydı nasıl muhasebeleştirilirdi?

Buna göre ilk etapta yumurtadan çıkan civcivleri ilk madde ve malzeme hesabında gösterilecek, yumurtlayacak seviyeye gelinceye kadar yapılan tüm giderlerin toplamı ile demirbaş hesabına alınacaktır. Bundan sonrası ilk örnekte olduğu gibidir.



SORULAR YORUMLAR

Yumurta tavuğu üretiminde işletmenin dışarıdan aldığı 46 aylık yarkalar canlı demirbaş olarak kabul edileceği bakanlık tarafından açıklanmıştır. Ancak demirbaş olarak kabul edildiğine göre bunların alımı esnasında ödenen KDV’nin tamamının mı yoksa 1/3’ünün mü indirileceği hususunda tereddütler vardır. Kuşkusuz maliye acısından 3 yılda ve 3 eşit taksitte indirilmesi istenir. Bir başka görüş ise alım sırasında ödenen KDV’lerin tamamının bir defada indirileceği şeklinde. Bu görüşe katılmıyoruz. Çünkü, VUK 313. maddesine göre “İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya aşınmaya.....” olduğuna göre canlı demirbaş sayıldığından KDV’lerin 3 yılda ve 3 eşit taksitte indirilmesi gerekir.

Yıl sonunda adı geçen tavuklar için amortisman ayrılacakmıdır? Ayrılacaksa oran nedir? VUK 55 Seri No.lu Genel Tebliği’nin XXIV No.lu tablosunun E/3 bölümünde amortisman nispetinin %25 olduğu belirtilmiştir. Ancak amortisman oranlarında değişiklik yapan VUK 234 Seri Sayılı Genel Tebliğ’in IV. kısmında normal amortisman nispetlerinin %25’ten %20’ye indirilmiştir. Bu bilgiler ışığında tavuklara yıl sonunda %20 nispetinde amortisman ayrılması gerekir. Ancak amortisman ayrılması hususunda mükelleflere seçimlik hak verilmiştir. Başka bir ifadeyle mükellefler isterlerse amortisman ayırırlar, istemezlerse ayırmazlar. Ancak bu eflasyonist ortamda amortisman ayırmamak tabir yerinde ise ahmaklıktır.



(1) Ulusal Tavukçuluğumuz, Ankara Veteriner Hekimleri Odası.
(2) A.g.e.
(3) 1997 Yıllık Ekonomik Rapor.
(4) Ulusal Tavukçuluğumuz, Ankara Veteriner Hekimler Odası.